Helium Texel: van eerste idee naar vaste basis
Wat aan de keukentafel begon als een plan om de leegstaande Thijsseschool aan de Keesomlaan in Den Burg tijdelijk tot broedplaats te maken, groeide uit tot een breder initiatief om via Stichting Helium Texel het sociale en culturele aanbod op Texel te versterken. Voor de naam Helium liet het initiatief zich inspireren door Willem Keesom, de beroemde Texelse natuurkundige die als eerste helium in vaste vorm kreeg. Die naam paste goed bij de ambitie van het project: op een lichte, luchtige en vernieuwende manier iets toevoegen en de weg omhoog vinden.
Thijsseschool, waar het idee begon.
De plannen voor de voormalige Thijsseschool kregen destijds bij de Gemeente Texel echter niet de steun waarop de initiatiefnemers hadden gehoopt. Het gebouw bleef nog geruime tijd leeg staan en werd uiteindelijk afgebroken.
Na die eerste teleurstelling werd besloten het idee van een fysieke plek voorlopig naar de achtergrond te schuiven en eerst een virtuele vorm van Helium te lanceren: Helium TV, een platform dat zich via social media filmpjes manifesteerde. Die eerste fase kreeg in 2023 echt vorm dankzij steun van de lokale fondsen Samen Één Texel en het Texelfonds. Zonder hun bijdrage had Helium nooit de kans gehad om tot bloei te komen. Die steun maakte het mogelijk om met Helium TV te investeren in opnameapparatuur, productiekosten te betalen en ook gelieerde projecten op te starten, zoals Helium Museum en Helium Beach. Het was een inspirerende opstartfase, waarin we konden ontdekken wat wel werkte en wat niet.
Al snel daarna wist het zeer jonge managementteam van Helium, met hulp van een aantal ouders, ook het Fonds voor Cultuurparticipatie, te overtuigen van de plannen. Vanaf dat moment kon Helium pas echt vaart maken. Die bijdrage gaf het project de ruimte en het vertrouwen om groter te denken. Het aantal social media producties en formats groeide aanzienlijk, en ook het plan voor een fysieke locatie werd opnieuw opgepakt.
De eerste stappen waren klein, maar opvallend zichtbaar. Inmiddels kent bijna iedereen op Texel de social media filmpjes van Helium TV en wist Helium met daaraan gelieerde activiteiten op verschillende plekken op het eiland al snel aandacht te trekken. Van strandactiviteiten tot kunstprojecten en mediaproducties: op meerdere fronten werd geëxperimenteerd met nieuwe vormen van ontmoeting, creativiteit en publieksbereik.
GROEISTUIPEN
Binnen het Helium-project zijn in de loop van de tijd verschillende fasen te onderscheiden, telkens met een andere samenstelling van betrokken jongeren en volwassenen. Vanaf het begin richtte Helium zich op jongeren tussen de 13 en 23 jaar, mede ingegeven door het kader dat in verschillende subsidieprogramma’s werd meegegeven. In de praktijk bleek al snel hoe beweeglijk die doelgroep is. Het gaat om een waanzinnig intensieve levensfase, waarin interesses, vriendschappen, prioriteiten en ritmes soms al binnen een paar maanden verschuiven. Wat voor sommige jongeren in de ene periode een geweldig project leek, kon een paar maanden later alweer minder relevant voelen. Dat gold ook voor Helium zelf. Daarnaast speelt mee dat juist de jongeren die het meest proactief zijn en de meeste initiatieven nemen, vaak gaan studeren aan de overkant. Daardoor verloor Helium steeds opnieuw een deel van zijn sterkste krachten, precies op het moment dat zij ervaring begonnen op te bouwen.
Opstartfase, de eerste stappen.
In de opstartfase speelden Fedde van Overmeeren, Cato van Overmeeren, Rosa van Elteren, Luna Boer en Lisanne Versluis een belangrijke rol. Die eerste periode stond in het teken van verkenning, enthousiasme en het zoeken naar een vorm die bij Texel en bij de jongeren zelf paste. Tegelijk viel in die fase ook een eerste teleurstelling te verwerken, toen Helium in de voormalige Thijsseschool uiteindelijk niet doorging. Dat zorgde ervoor dat een deel van de eerste groep andere interesses volgde of een andere richting opging, maar het betekende niet het einde van Helium. Integendeel: juist daarna ontstond een tweede fase, waarin Helium een steviger en concreter vervolg kreeg.
Opstaan en weer doorgaan.
In die tweede fase vormden en vormen Hugo Sambrink, Giovanni Coevert, Jip van Sambeek, Loek van Sambeek, Maud Sambrink en Anna Dros de belangrijkste initiatiefnemers en samen het Helium Management Team. Vanuit die kern kreeg Helium meer richting, continuïteit en zichtbaarheid. Inmiddels heeft naast hen een bredere kring van jongeren in meerdere of mindere mate bijgedragen, meegedacht en eigen initiatieven ontplooid binnen het Helium-project: Anouk Raateland, Aya Aboudi, Angel Stam, Beert Hendriks, Berber Woertman, Britt Stam, Eva van Kempen, Hester Marseille, Imme de Wolf, Joost Bodegraven, Jona Vet, Lily Keuning, Linde Woertman, Miljou Jedema, Raven van Overmeeren, Rui Hemelrijk, Tess van ’t Wout, Thirza Schulze, Veerle van der Geest en Wesley Heizenberg.
Naast de jongeren waren en zijn ook verschillende volwassenen bij Helium betrokken, soms vanaf het begin, soms in latere fases, en met grote of kleinere rollen. Het gaat daarbij om Axel Groszpietsch, Charlot Königel, Colette Kikkert, Evalien Weterings, Jasper Koertse, Luc van Baar, Marieke Verhoeven, Marije Bakker, Pascal Bult, Paula de Laat, René van Elteren, Rianne Malscheart en Rick Winkel.
Samen laat deze groep zien dat Helium nooit het project van slechts een paar mensen is geweest, maar een initiatief waarin steeds opnieuw nieuwe jongeren en ouderen aanhaakten, meedachten, verantwoordelijkheid namen, maar soms helaas ook weer afhaakten.
De Texelse realiteit.
Tegelijk werkte Helium vanaf het begin ook tegen een bredere Texelse realiteit in. Op een klein eiland is het niet altijd vanzelfsprekend om je kop boven het maaiveld uit te steken. Opvallen is zichtbaar, en niets doen is soms eenvoudiger dan wel iets nieuws beginnen. Die terughoudendheid voel je niet alleen onder jongeren, maar soms ook in de bestuurlijke en maatschappelijke omgeving: voorzichtig zijn, beleid volgen, geen al te wilde plannen. Juist daar botste Helium vanaf het begin mee, omdat het project gevoed werd door een progressieve vernieuwende energie die jongeren op sociale media en aan de overkant wel degelijk voelen, maar die zich minder makkelijk vertaalt naar een eiland dat sterk vergrijst en waar oudere generaties vaak de toon zetten.
Corona……Regelgeving…..,Ambities.
Daar kwam bij dat er vanaf het begin een grote behoefte was aan een eigen fysieke plek, maar dat juist op dat punt enorm veel tijd verloren ging. Nadat de Thijsseschool geen tijdelijke optie bleek, kwam Kerk de Poort aan de Elemert al snel in beeld. Wat in theorie een verbouwing van maximaal een jaar had kunnen zijn, werd uiteindelijk een traject van meer dan vier jaar. De optelsom van corona, beperkte beschikbaarheid van aannemers en vakmensen, regelgeving die voor een maatschappelijke plek met culturele ambities veel ingewikkelder bleek dan gehoopt, en een wijziging van de Omgevingswet midden in de verbouwingsperiode bracht het project meer dan eens in gevaar.
Daar kwamen ook nog flinke en soms bijna onoplosbare problemen bij met de akoestiek in de voormalige kerkzaal, de ambitie om het gebouw zo duurzaam mogelijk te maken en ingewikkelde eisen rond brandwerendheid. Daardoor lukte het veel minder goed om het zeer succesvolle Helium TV al vroeg aan te vullen met een volwaardig fysiek programma. Regelmatig konden er met tijdelijke vergunningen en halve oplossingen wel activiteiten worden georganiseerd, maar van een echte officiële opening is eigenlijk pas in 2026 sprake.
Er ging enorm veel tijd, aandacht en energie zitten in verbouwen, wachten, aanpassen, opnieuw aanvragen, herstellen en telkens weer omgaan met nieuwe tegenvallers. Dat was soms frustrerend en uitputtend, juist omdat de behoefte aan een eigen plek er al die tijd allang was. Na al die vertragingen kunnen we nu onze energie terugleggen waar die hoort: bij het bedenken, oppakken en uitvoeren van projecten en initiatieven. Daarbij ontstaat ook weer ruimte voor nieuw plan, nieuwe daadkracht en een nieuwe generatie jongeren die wil aanhaken, terwijl ook steeds meer volwassenen Helium weten te vinden en zich ermee willen verbinden.
WAAR HELIUM IN 2026 NAARTOE GAAT
Inmiddels is het plan om ook een fysieke plek voor Helium te creëren geslaagd, inclusief de benodigde vergunningen. Helium heeft nu een vaste basis in Helium House, een indrukwekkend verbouwde kerk in het hart van Den Burg. Die plek vormt het fysieke thuis van het initiatief en biedt ruimte aan inspiratie, creativiteit en ontmoeting. Daarmee is Helium in korte tijd uitgegroeid van een veelbelovend idee tot een zichtbaar en levendig onderdeel van het culturele leven op Texel.
De eerste opstartfase ligt inmiddels achter ons en Helium heeft nu echt vorm gekregen. Er is een vaste thuisbasis in Helium House, er is een zichtbaar mediaplatform met Helium TV en er zijn meerdere publieksprojecten gerealiseerd waarmee Helium een duidelijke plek heeft veroverd in het culturele en maatschappelijke leven van Texel.
Helium House klaar voor de start.
Tegelijk hebben we inmiddels ook te maken met bijzonder goed geoutilleerde locaties. Helium House is op weg om een volwaardige tv-studio, bioscoop, evenementenlocatie en co-working space te worden. De Helium Deli is uitgegroeid tot een volwaardig café met alle benodigde professionele apparatuur. Ook het Helium Atelier beschikt inmiddels over indrukwekkende apparatuur en groeit maandelijks verder in faciliteiten en mogelijkheden.
In de afgelopen maanden hebben we bovendien gemerkt dat niet alleen jongeren, maar juist ook de proactieve en progressieve Texelaar Helium House steeds beter weet te vinden. Daarom is besloten om ons in de avonden en weekenden nadrukkelijker op die doelgroep te richten, nog altijd met een jong elan, maar wel open voor alle Texelaars.
Alleen mogelijk geweest vanwege een reeks aan subsidiegevers.
Die ontwikkeling, net als de investeringen en de vele evenementen die inmiddels hebben plaatsgevonden, was niet mogelijk geweest zonder de steun van een reeks betrokken subsidiegevers en partners. In een eerdere fase waren dat onder meer het Texelfonds, Samen Een en het Fonds voor Cultuurparticipatie, maar vooral ook het EU LEADER-project Noord-Holland, waaruit Helium een flinke bijdrage ontving. Daarnaast werd Helium ook van harte ondersteund door het Nederlands Filmfonds. Recent kwamen daar ook Gemeente Texel, TESO, Struun, Lions Texel en Stift Texel bij.
Pioniersfase ligt nu achter ons.
De pioniersfase ligt achter ons, maar de groei is nog lang niet klaar. Er is al veel gerealiseerd, en tegelijk ligt er voor en na 2026 nog veel moois in het verschiet, vooral in de verdere uitbouw van het Helium Atelier, de programmering van Helium House en de doorontwikkeling van Helium TV.
2026 voelt voor Helium daarom niet als opnieuw beginnen, maar als echt doorpakken. De belangrijkste volgende stap is de verdere uitbouw van Helium Atelier. De faciliteiten daarvan komen in 2026 stap voor stap beschikbaar. Daarmee wordt 2026 het jaar waarin Helium niet alleen een plek is om samen te komen, maar ook steeds meer een plek wordt waar echt gemaakt, geleerd en geëxperimenteerd kan worden.
Helium, The only way is up!
Daarnaast is er volop ruimte voor verdere groei van Helium House en Helium TV. Voor Helium House gaat het om meer ritme in de programmering, meer publieksmomenten en meer samenwerking met Texelse partners. Voor Helium TV gaat het om verdieping van de formats en verdere opbouw richting een lokale omroep. Projecten als Soeterd, Omweer, Helium Leest, Schuif Aan en de live programmering in Helium House laten zien dat Helium steeds makkelijker grotere producties en samenwerkingen kan dragen.
OVER ONS: THE ONLY WAY IS UP!
Wat leuk je hier te zien! Misschien ken je ons al van de HeliumTV-filmpjes over Texel, of van onze succesvolle documentaire over de Russenoorlog. Of je was bij het Soeterd Natuurfilmfestival dat we organiseerden, of te gast bij Helium Leest met Karina Wolkers, Onno Blom en Maarten van Rossum. Te gek dat zoveel Texelaars ons al kennen, maar voor ons voelt het alsof het nu pas echt begint.
Want wat ooit begon als een plan voor de leegstaande Thijsseschool aan de Keesomlaan, groeide uit tot het idee om meer sociaal en cultureel aanbod op Texel te creëren. Willem Keesom, de bekende Texelse hoogleraar die min of meer helium ontdekte, inspireerde ons bij het kiezen van onze naam. Luchtig en vooruitstrevend begonnen we met het maken van socialmediafilmpjes en het organiseren van activiteiten verspreid over het hele eiland. Inmiddels hebben we een eigen fysiek thuis: Helium House, een indrukwekkend verbouwde kerk midden in Den Burg, vol ruimte voor inspiratie, creativiteit en gezelligheid. HELIUM, THE ONLY WAY IS UP!